Totalan is een dorp in de streek Axarquia, ten oosten van Malaga. Het ligt tussen de heuvels, niet ver van de kust. De witte huizen langs steile straatjes, het prehistorische grafmonument op de Cerro de la Corona en de wandelroutes naar Moclinejo en La Cala del Moral maken het mogelijk om een dorpsbezoek te combineren met een wandeling door de omgeving.
Hellingen, dalen en beken bepalen het landschap. Tot de natuurgebieden rond het dorp behoren La Toma, bij de beek van Totalan, en de omgeving van de Camino de la Fuente de la Teja. Totalan maakt ook deel uit van de Rozijnenroute, een route langs zes gemeenten in de Axarquia waar de druiventeelt en de productie van rozijnen een lange traditie hebben.
Uitzicht op Totalan en het omliggende berglandschap.
Geschiedenis van Totalan
De omgeving van Totalan werd al in de prehistorie bewoond. Daarvan getuigt de dolmen op de Cerro de la Corona, ook bekend als de Tumba del Moro, het ‘Graf van de Moor’. Dit collectieve grafmonument werd in 1995 ontdekt en opgegraven en dateert uit het vierde tot derde millennium voor Christus.
Uit de islamitische periode is de Torre Salazar bewaard gebleven, een toren uit de elfde eeuw bij de boerderij Cortijo del Zarzo. Dankzij de ligging op een heuvel kon men de kuststrook bewaken. De toren maakte deel uit van het verdedigingssysteem van het gebied.
Het dorpscentrum heeft zijn netwerk van smalle, steile straatjes op de helling van de Cerro de El Ejido behouden. Een van de belangrijkste gebouwen is de kerk van Santa Ana, die in de zestiende eeuw werd gesticht en in de zeventiende eeuw werd verbouwd. Binnen vind je een houten cassetteplafond en zuilen van rood marmer.
Aan het einde van de negentiende eeuw verwoestte de druifluis een groot deel van de wijngaarden waarop de plaatselijke economie steunde. Door de landbouwcrisis werden akkers verlaten en trokken inwoners naar Malaga. De wijk El Palo werd een van de plekken waar mensen uit Totalan zich vestigden.
Bezienswaardigheden in Totalan
Tijdens een wandeling door het centrum ontdek je de band van Totalan met de Spaanse zangtraditie, verken je de straatjes en kom je langs de kerk van Santa Ana. Buiten het centrum liggen de Torre Salazar en de dolmen op de Cerro de la Corona.
Plein en monument voor Antonio Molina: het plein is een eerbetoon aan de acteur en zanger. Zijn ouders kwamen uit Totalan en hij bracht er een deel van zijn kinderjaren en jeugd door. (Bekijk het plein van Antonio Molina op de kaart)
Kerk van Santa Ana: de oorsprong van de kerk gaat terug tot 1515, maar het huidige uiterlijk is het resultaat van een verbouwing in de zeventiende eeuw. Binnen vallen het houten cassetteplafond en de zuilen van rood marmer tussen de twee beuken op. (Bekijk de kerk van Santa Ana op de kaart)
Torre Salazar: deze wachttoren uit de islamitische periode werd in 2009 gerestaureerd. Vanaf de heuvel waarop hij staat, kijk je uit over de baai van Malaga en een deel van de gemeente Totalan. (Bekijk de Torre Salazar op de kaart)
Dolmen op de Cerro de la Corona
De dolmen op de Cerro de la Corona ligt in het gebied Los Baltasares, hemelsbreed ongeveer 600 meter van het dorp. De loopafstand hangt af van het toegangspad. Dit grafmonument uit het vierde tot derde millennium voor Christus is een van de belangrijkste overblijfselen van de prehistorische bewoning van de gemeente.
Bij de opgraving werden resten van minstens tien mensen gevonden, samen met aardewerk en stenen werktuigen. Onder de circa 4.200 botfragmenten bevonden zich resten van zowel kinderen als volwassenen.
Vanaf de heuvel kijk je uit over de dalen van Totalan en Olias, met de Middellandse Zee op de achtergrond.
De dorpswandeling langs monumenten en straatjes is ongeveer een kilometer lang. De route begint op de Plaza de la Constitucion en voert langs de belangrijkste gebouwen in het centrum. Het hoogste punt ligt bij het voetbalveld, waar je uitkijkt over het dorp, de akkers en de zee in de verte. De wandeling is kort, maar gaat wel door straten met hellingen.
Wandelen langs de straatjes en uitzichtpunten van Totalan.
Route van Totalan naar Moclinejo
Deze route verbindt Totalan met Moclinejo en voert door het landschap van dalen en hellingen in de Axarquia. Volgens de toeristische gids van de gemeente is de route 12 kilometer per enkele reis, met een gemiddelde moeilijkheidsgraad en een geschatte wandeltijd van drieënhalf uur voor de heenweg. Het is geen rondwandeling: als je via dezelfde weg teruggaat, leg je in totaal ongeveer 24 kilometer af.
De route wordt ook als mountainbikeroute beschreven. In Moclinejo kun je de tocht combineren met een wandeling door het dorp en een bezoek aan de kerk, die in de zestiende en zeventiende eeuw werd gebouwd.
Route naar het strand van La Cala del Moral
De route naar La Cala del Moral volgt het dal van de beek van Totalan tot aan de kust. De afstand is ongeveer 7,3 kilometer per enkele reis, met een geschatte wandeltijd van twee uur voor de heenweg. Heen en terug is dat ongeveer 15 kilometer en vier uur wandelen, zonder pauzes.
De toeristische gids beoordeelt de route als gemakkelijk en neemt deze op bij de wandel- en mountainbikeroutes. Op de heenweg daal je af naar zee; op de terugweg moet je het hoogteverschil naar Totalan weer overbruggen. Houd daar rekening mee bij het plannen van je tocht.
Een autorit door de omgeving van Totalan.
De Rozijnenroute
Totalan maakt deel uit van de Rozijnenroute, een landschappelijke route door de Axarquia die ook Comares, Cutar, El Borge, Almachar en Moclinejo aandoet. Je kunt zo verschillende dorpen bezoeken en kennismaken met het landbouwlandschap dat verbonden is met de moscateldruif.
Tussen de wijngaarden liggen paseros: speciaal aangelegde droogplaatsen waar druiven in de zon tot rozijnen drogen. Afhankelijk van het weer blijven de trossen er enkele weken liggen.
De productie vraagt veel handwerk. De druiventrossen worden op de pasero uitgespreid en verzorgd, en bij dreigende regen afgedekt met zeilen. Zo blijven traditionele landbouwtechnieken bestaan die het landschap en de cultuur van de streek mede hebben gevormd.
Volksfeesten en tradities in Totalan
Op de feestkalender van Totalan staan religieuze vieringen, culturele activiteiten en een gastronomisch feest rond het plaatselijke gerecht chanfaina.
Driekoningenoptocht: op 5 januari trekt de optocht van de Drie Koningen door het dorp.
Goede Week: een bijzondere traditie is de processie op Goede Vrijdag, waarbij de beeltenis van de gekruisigde Christus door vrouwen wordt gedragen.
Dag van het Paard en Veemarkt: een traditioneel feest in mei rond paarden en veeteelt.
Volksfeest van Totalan: dit feest vindt gewoonlijk plaats in het laatste weekend van mei ter ere van de beschermheilige van het dorp, de Virgen del Rosario, met muziek, activiteiten en religieuze vieringen.
Sint-Jansnacht: in de nacht van 23 op 24 juni worden traditioneel vreugdevuren ontstoken en poppen verbrand, de zogeheten júas.
Cultuurweek: in oktober staan culturele activiteiten, muziek en evenementen voor verschillende leeftijden op het programma.
Chanfaina-feest: dit feest vindt traditioneel plaats op de laatste zondag van november. Het is door de provincie erkend als een bijzonder toeristisch evenement en combineert proeverijen van het lokale gerecht met muziek en andere activiteiten.
Chanfaina is het bekendste gerecht van Totalan. De basis bestaat uit aardappelen, olijfolie, knoflook, azijn, brood en specerijen. Er zijn varianten met vlees of bloedworst, maar ook bereidingen zonder vlees. Het gerecht werd van oudsher gegeten door landarbeiders en speelt nog altijd een belangrijke rol in de keuken en de feesten van het dorp.
Andere lokale gerechten zijn maimones, een soep met brood en groenten; gebakken pompoen; tomatensoep; en gazpachuelo, een warme soep met mayonaise. Ook ajoblanco, een koude soep met amandelen en knoflook, wordt veel gegeten in de streek.
Verder kun je in de omgeving gerechten uit de keuken van Malaga tegenkomen, zoals migas, een broodgerecht, en ensalada malagueña, een salade met aardappel, sinaasappel en olijven, meestal met gezouten kabeljauw. Moscatelwijn en rozijnen van moscateldruiven horen eveneens bij de landbouwtraditie van de Axarquia.
Van Malaga naar Totalan reizen
Totalan ligt ten oosten van Malaga, in het binnenland van de Axarquia. Vanaf de luchthaven van Malaga rijd je via de A-7 richting Almeria en vervolgens over de MA-3202 vanuit de omgeving van La Cala del Moral naar Totalan. De rit is ongeveer 30 kilometer en duurt bij vlot verkeer circa 35 minuten.
Met de auto kun je een bezoek aan het dorp combineren met andere plaatsen langs de Rozijnenroute en je uitstapjes plannen zonder afhankelijk te zijn van de bustijden. Je kunt ook een privétransfer nemen of vanuit de stad Malaga met buslijn M-161 reizen.
Totalan bezoeken met een huurauto
Met een huurauto kun je Totalan bezoeken en daarna verder reizen naar andere dorpen in de Axarquia. Dat is handig als je wandelen en de lokale keuken wilt combineren met verschillende stops langs de Rozijnenroute.
Je kunt een transfer boeken van de luchthaven naar je accommodatie in Totalan. Zo hoef je zelf niet te rijden. Dat is handig als je met bagage reist of rechtstreeks naar je bestemming wilt worden gebracht.
*Je hoeft niet vooraf te betalen en annuleren is gratis. Daarom raden we aan om tijdig te boeken, zodat je verzekerd bent van een beschikbaar voertuig tegen de geboekte prijs.
Met de bus naar Totalan
Buslijn M-161 verbindt Malaga met Totalan via La Cala del Moral en het winkelcentrum Rincón de la Victoria. De bus vertrekt vanaf het busstation van Malaga aan de Paseo de los Tilos. De volledige rit duurt ongeveer een uur. De lijn maakt deel uit van het regionale vervoersnetwerk van Malaga en wordt uitgevoerd door Nex Continental Holdings, S.L.U.
Er zijn maar weinig ritten en sommige bussen vanuit Totalan rijden niet verder dan het winkelcentrum Rincón de la Victoria. Bekijk daarom vóór je uitstapje de dienstregeling van lijn M-161 (Engels) en controleer zowel de heen- als de terugreis.
Vanaf de luchthaven is er geen rechtstreekse bus naar Totalan. Als je met het openbaar vervoer reist, ga je eerst naar de stad Malaga en stap je daar over op lijn M-161.
Autoroute van de vestiging van Malagacar, vlak bij de luchthaven van Malaga, naar Totalan.
Toeristische informatie over Totalan
Gemeentehuis: Calle del Real, 28, 29197 Totalán, Málaga, Spanje.
Kun je met het openbaar vervoer van Malaga naar Totalan?
Ja. Buslijn M-161 rijdt vanaf het busstation van Malaga naar Totalan. De rit duurt ongeveer een uur. Controleer de tijden voor de heen- en terugreis: er zijn weinig ritten en sommige bussen vanuit Totalan rijden niet verder dan het winkelcentrum Rincón de la Victoria. Vanaf de luchthaven moet je eerst naar de stad Malaga reizen en daar overstappen.
Welke schoenen zijn handig voor Totalan en de wandelroutes?
Voor een wandeling door het dorp zijn comfortabele schoenen met goede grip aan te raden, want sommige straten zijn steil. Voor de routes naar Moclinejo of La Cala del Moral kun je het beste wandelschoenen dragen die geschikt zijn voor oneffen paden.
Waar kun je rozijnen uit de Axarquia kopen?
Je vindt ze op markten in Malaga en in winkels die gespecialiseerd zijn in streekproducten. Als je ook andere dorpen langs de Rozijnenroute bezoekt: El Borge viert traditioneel op de derde zondag van september het Rozijnenfeest, met proeverijen van rozijnen en andere lokale specialiteiten.
Zijn er landelijke vakantiehuizen in Totalan?
Ja, in Totalan en de omgeving worden landelijke vakantiehuizen verhuurd. Je kunt ook in Rincon de la Victoria of Malaga overnachten en het dorp tijdens een dagtocht bezoeken.
Waar ligt de dolmen op de Cerro de la Corona?
De dolmen ligt op een heuvel in het gebied Los Baltasares, hemelsbreed ongeveer 600 meter van Totalan. Dat is niet de loopafstand: die hangt af van het toegangspad.
